السيد موسى الشبيري الزنجاني

5141

كتاب النكاح ( فارسى )

عن فلان ذكر كرده است و بعداً كه دوباره به مصدر مراجعه كرده متوجه اشتباه شده است و سر « عين » را چسبانده تا واو خوانده شود ( با توجه به اين كه نون عن را بىنقطه و به صورت كشيده مىنوشته‌اند ) . صاحب معالم كه بسيار با دقت نقل مىكند مىگويد : گاهى خط شيخ طوسى روشن نيست كه « عن » است يا به « و » تصحيح شده است ، لذا ايشان با ترديد از خط شيخ نقل مىكند . خلاصه ، ما احتمال مىدهيم كه اينجا واو به عن تبديل شده باشد زيرا ابن ابى عمير و قاسم بن محمد هر دو در طبقه واحده هستند . اينكه ابن ابى عمير از قاسم بن محمد روايت داشته باشد هيچ كجا نيست و سابقه ندارد . هر دو هم طبقه هستند ، همچنين اينكه ابن ابى عمير با واسطه از عبد الله بن سنان نقل كند - كه شيخ معمولش هست - اين هم سابقه ندارد . بنابراين در اينجا اصل عدم خطا جارى نبوده چون احتمال جدّى داده مىشود كه واو به عن تصحيف شده كه از تصحيفات شايع است . و در اين جور موارد اصل عدم خطأ به عنوان يك بناى عقلايى جارى نيست و نمىتوان گفت : « عن » صحيح است و اينجا استثنايى از موارد ديگر است . در نتيجه ، سند پس از بازسازى چنين مىشود : الحسين بن سعيد ( كه اشتباهاً احمد بن محمد آمده است ) عن ابن ابى عمير و القاسم بن محمد عن عبد الله بن سنان يعنى ابن ابى عمير و قاسم بن محمد هر دو از عبد الله بن سنان نقل مىكنند . البته قاسم بن محمد اصفهانى هر چند از نظر طبقه از جوهرى قدرى متأخر است . اما با يكديگر در خيلى جاها مشتركات دارند ، مثلًا احمد بن محمد بن عيسى از هر دو روايت دارد و گذشت كه قاسم بن محمدى كه على وجه الاطلاق حسين بن سعيد از او نقل مىكند همان جوهرى است چون حسين بن سعيد راوى كتاب اوست و نياز نيست تصريح به كلمه الجوهرى شده باشد . علىّ در اين روايت كيست ؟ كسانى كه در اين طبقه مثل قاسم بن محمد جوهرى و ابن ابى عمير از علىّ نقل كرده‌اند مراد از او علىّ بن أبى حمزه بطائنى است كه